Maszyny do pielęgnacji upraw leśnych – brona talerzowa i ugniatacz

Pielęgnacja upraw leśnych jest jednym z najbardziej pracochłonnych etapów prowadzenia gospodarki leśnej. Młode sadzonki potrzebują odpowiednich warunków do wzrostu, a jednym z największych zagrożeń jest konkurencja ze strony chwastów, traw, krzewów i innych roślin.

Tradycyjna pielęgnacja wymaga pracy ręcznej z wykaszarką lub kosą. Wraz z rosnącymi kosztami pracy i coraz większym problemem z dostępnością wykwalifikowanych pracowników coraz większego znaczenia nabiera mechaniczna pielęgnacja upraw leśnych.

- Pielęgnację upraw leśnych wykonujemy w bardzo krótkim okresie, są to około trzy miesiące - tłumaczy Włodzimierz Samsel, współwłaściciel ZHUP Quercus. - Z tego względu, upraw do pielęgnacji jest bardzo dużo. Dlatego zgłosiłem się znowu do Kompanii Leśnej o pomoc w skonstruowaniu maszyny do pielęgnacji upraw leśnych.

Odpowiednio dobrane maszyny do pielęgnacji upraw leśnych mogą znacząco zwiększyć wydajność pracy, ograniczyć jej pracochłonność i ułatwić utrzymanie międzyrzędzi w odpowiednim stanie.

Na czym polega pielęgnacja upraw leśnych?

Celem pielęgnacji młodych upraw jest stworzenie sadzonkom możliwie dobrych warunków do wzrostu. Roślinność konkurencyjna może ograniczać dostęp do światła, wody i składników pokarmowych, dlatego konieczne jest jej ograniczanie.

W zależności od rodzaju roślinności występującej na powierzchni stosuje się różne metody pielęgnacji. Tradycyjnym rozwiązaniem jest koszenie ręczne, jednak na większych powierzchniach metoda ta jest czasochłonna i wymaga zaangażowania dużej liczby pracowników.

Alternatywą jest wykorzystanie maszyn przeznaczonych do mechanicznej pielęgnacji upraw leśnych. Właściciel ZUL-a specjalnie wybrał ok. 4-hektarową powierzchnię w Nadleśnictwie Wyszków, żeby na niej zademonstrować pracę maszyn do pielęgnacji upraw, gdyż na tej powierzchni rośnie wszystko: trawa, paprocie, czeremcha, akacja, nawłoć i jeżyna. Jest to powierzchnia pozostawiona do odnowienia naturalnego, która jednak w tym roku bardzo słabo się odnowiła ze względu na zachwaszczenie. Dlatego ZUL odsłania wyorane wcześniej rzędy, żeby w przyszłym roku nasiona miały łatwiej się posiać.

Mechaniczna pielęgnacja upraw leśnych

Mechanizacja pozwala ograniczyć zakres pracy wykonywanej ręcznie. Maszyna może przejechać między rzędami sadzonek i usunąć lub ograniczyć roślinność konkurencyjną, pozostawiając pracownikowi przede wszystkim zadania wymagające precyzji.

W praktyce oznacza to, że po przejeździe maszyny pracownik wyposażony w wykaszarkę nie musi wykonywać całej pracy od początku. Może skupić się na miejscach bezpośrednio wokół sadzonek oraz na fragmentach, do których maszyna nie mogła bezpiecznie dotrzeć.

- Nawet jeśli musimy później ręcznie wejść z kosami, to te maszyny i tak kilkukrotnie przyspieszają nam pracę, od dwóch do nawet pięciu razy - opowiada Włodzimierz Samsel, przedsiębiorca leśny z Nadleśnictwa Wyszków. - Człowiek, który wchodzi z kosą na uprawę po tych maszynach, idzie rzędem i kosi nie międzyrzędzia, tylko trawę czy chwasty wokół sadzonek. Ma już zarys pasów, którymi ma iść, i nie stoi w miejscu, tylko idzie i kosi tylko wokół sadzonek.

Takie połączenie mechanicznej i ręcznej pielęgnacji może znacząco zwiększyć wydajność całego procesu.

Brona talerzowa do pielęgnacji upraw leśnych

Jednym z rozwiązań stosowanych do pielęgnacji upraw jest brona talerzowa do lasu. Jej zadaniem jest mechaniczne niszczenie roślinności, szczególnie chwastów, które mają tendencję do drewnienia.

Brona talerzowa może być szczególnie przydatna tam, gdzie na międzyrzędach występują między innymi jeżyny, czeremcha czy inne krzewy i rośliny o bardziej zdrewniałych łodygach.

Dwurzędowa konstrukcja pozwala na pracę w międzyrzędziach, a możliwość regulacji szerokości roboczej ułatwia dopasowanie maszyny do konkretnej więźby sadzenia.

Jak skonstruowana jest brona talerzowa Kompanii Leśnej?

Maszyną bazową do konstrukcji brony "Cobra" produkcji Kompanii Leśnej była brona leśna produkowana w latach 60. przez firmę państwową OTL Jarocin.

Brona talerzowa dwurzędowa "Cobra" ma szerokość roboczą od 130 do 230 centymetrów, z płynną regulacją szerokości. Jest to maszyna do mechanicznego zwalczania chwastów w uprawach leśnych. Wyposażona jest w dwa zawiasy: pierwszy zawias umożliwia pokonywanie nierówności i stanowi zabezpieczenie przed kamieniami i innymi przeszkodami. Drugi zawias natomiast jest ze sprężyną, która ułatwia zagłębianie się tej maszyny i jej pracę.

Dodatkowo możemy obciążyć poszczególne elementy robocze obciążnikami. Maszyna bez obciążników waży około 830 kg, z obciążnikami blisko tonę. Do dyspozycji mamy cztery obciążniki 50-kilogramowe, czyli maksymalnie do 200 kg.

Czym różni się brona Kompanii Leśnej od brony OTL Jarocin?

Zasadniczą różnicą pomiędzy tymi dwoma bronami, czyli OTL Jarocin a broną "Cobra" z Kompanii Leśnej, jest to, że dwa talerze zawieszone są na jednym zawiasie. To jest bardzo pomocne, bo jeżeli jeden talerz wpadnie w bruzdę, to drugi się trzyma na bruździe i ten pierwszy nie zniszczy sadzonek, które posadziliśmy.

Talerze są względem konstrukcji brony ustawione pod pewnym kątem. Oprócz tego, że idą pod skosem wzdłużnym za ciągnikiem, tak jak brona typowo rolnicza, są jeszcze nachylone pod kątem poprzecznym. To lepiej niszczy chwasty i przewraca skibę.

Jak wydajna jest brona Kompanii Leśnej?

- Do tej pory nie miałem żadnych awarii w tej maszynie, a posiadam ją już drugi sezon - mówi Włodzimierz Samsel. - Bardzo mi przyspiesza pracę. Ludzie, którzy wchodzą po mnie z kosami, są zadowoleni, bo zwykły, nawet niedoświadczony kosiarz może zrobić około hektara.

Jak działa brona talerzowa?

Elementami roboczymi brony są talerze ustawione pod odpowiednim kątem. Podczas przejazdu ciągnika zagłębiają się one w podłoże i mechanicznie niszczą roślinność.

Istotnym rozwiązaniem konstrukcyjnym jest możliwość pracy dwóch sekcji osobno i pokonywania przeszkód znajdujących się w glebie. Dzięki temu maszyna może lepiej dostosowywać się do nierówności terenu.

Ważne jest również odpowiednie ustawienie talerzy. Ich pochylenie wpływa na sposób zagłębiania się w glebę oraz skuteczność niszczenia roślinności.

Do jakich upraw sprawdzi się brona?

Brona talerzowa może być dobrym rozwiązaniem przede wszystkim w przypadku powierzchni, na których występują chwasty i rośliny o zdrewniałych częściach.

Przed rozpoczęciem pracy należy zawsze ocenić warunki na konkretnej powierzchni, w tym rozmieszczenie sadzonek, szerokość międzyrzędzi, rodzaj roślinności oraz ukształtowanie terenu, a następnie dopasować ustawienia brony do danego zlecenia.

Ugniatacz Koala do pielęgnacji upraw

Drugim rozwiązaniem jest ugniatacz Koala, przeznaczony przede wszystkim do mechanicznego ograniczania chwastów zielnych w międzyrzędziach.

W przeciwieństwie do aktywnych maszyn wyposażonych w napędzane elementy robocze, ugniatacz wykorzystuje prostą zasadę mechaniczną. Wały przemieszczają się po powierzchni i ugniatają roślinność. Takie rozwiązanie ma istotną zaletę: prosta konstrukcja oznacza mniejszą liczbę elementów, które mogą ulec awarii.

Kiedy warto stosować ugniatacz?

Ugniatanie roślinności może ograniczyć jej dalszy rozwój. W przypadku chwastów zielnych mechaniczne przygniecenie roślin może być alternatywą dla wielokrotnego koszenia tych samych międzyrzędzi. Efektywność rozwiązania zależy oczywiście od warunków panujących na konkretnej powierzchni, rodzaju roślinności oraz terminu wykonania zabiegu. Ugniatacz może być szczególnie interesujący tam, gdzie dominują trawy i inne rośliny zielne.

Czy lepiej kosić czy ugniatać?

- Rolnicy twierdzą, że jeżeli się po łące przejedzie ciągnikiem i ugniecie trawę, to już ona w tym roku drugi raz nie urośnie. - opowiada Samsel. - I tak samo jest w lesie. Wystarczy, żeby chwast ugnieść i on wtedy nie odrasta nam w danym roku. Nie musimy kosić dwa razy. Kosząc uprawy kosami, jeżeli warunki atmosferyczne pozwolą tym roślinom, czyli deszcz, ciepło, wilgoć jest w glebie, to po miesiącu od koszenia po prostu nie widzimy już efektów naszej pracy. Po ugniataczu przynajmniej na międzyrzędach mamy spokój.

Brona talerzowa czy ugniatacz – którą maszynę wybrać?

Nie ma jednej maszyny, która będzie najlepszym rozwiązaniem dla każdej uprawy. Wybór powinien zależeć przede wszystkim od rodzaju roślinności występującej na powierzchni.

Brona talerzowa może być korzystniejsza w przypadku chwastów i roślin, które drewnieją. Mechaniczne działanie talerzy pozwala je niszczyć i częściowo mieszać z glebą.

Ugniatacz Koala jest natomiast przeznaczony przede wszystkim do roślinności zielnej. Zamiast wycinania roślin maszyna wykorzystuje ich mechaniczne ugniatanie.

W uproszczeniu:

• chwasty zdrewniałe – warto rozważyć bronę talerzową,
• trawy i chwasty zielne – warto rozważyć ugniatacz,

Dlaczego proste maszyny mogą być dobrym rozwiązaniem?

W przypadku maszyn pracujących w lesie prostota konstrukcji jest istotną zaletą. Teren leśny może być nierówny, a elementy robocze są narażone na kontakt z kamieniami, korzeniami czy innymi przeszkodami.

Maszyna wyposażona w dużą liczbę elementów napędowych, przekładni czy skomplikowanych podzespołów może wymagać większej uwagi serwisowej. Dlatego konstrukcje wykorzystujące proste rozwiązania mechaniczne mogą być interesującą alternatywą dla bardziej skomplikowanych maszyn aktywnych.

Czy lepsze są maszyny aktywne czy pasywne?

- W maszynie aktywnej jest dużo więcej elementów do popsucia - tłumaczy właściciel brony i ugniatacza. - Wiem, że stosuje się kosiarki do upraw leśnych. Tam są przekładnie, tam są młotki, które trzeba często zmieniać, tam jest wałek przekaźnika mocy. Tu są zastosowane proste elementy, które się nie psują.

Maszyna nie zawsze zastąpi pracownika

Mechanizacja pielęgnacji upraw leśnych nie oznacza całkowitego wyeliminowania pracy ręcznej.

Maszyny pracujące w międzyrzędziach mają za zadanie wykonać dużą część pracy, jednak w wielu przypadkach konieczne jest późniejsze wejście pracownika z wykaszarką. Różnica polega na tym, że pracownik nie musi już wykonywać całej pracy na powierzchni. Po przejeździe maszyny międzyrzędzia są wstępnie przygotowane, a pracownik może skupić się na sadzonkach i miejscach wymagających większej precyzji.

Dzięki temu maszyna staje się wsparciem dla człowieka, a nie jego całkowitym zastępstwem.

Wydajność mechanicznej pielęgnacji upraw

Jedną z największych zalet wykorzystania maszyn jest możliwość znacznego zwiększenia wydajności. W przypadku omawianych maszyn przeciętna prędkość jazdy ciągnika może wynosić około 2,5–3 km/h, w zależności od warunków terenowych, istniejących grodzeń i częstotliwości nawrotów ciągnika.

Rzeczywista wydajność prac z zakresu hodowli lasu zależy jednak od wielu czynników: szerokości roboczej maszyny, rozstawu rzędów, ukształtowania terenu, rodzaju roślinności oraz konieczności wykonywania późniejszych prac ręcznych. Dlatego przed zakupem maszyny warto przeanalizować nie tylko jej parametry techniczne, ale również specyfikę powierzchni, na których będzie wykorzystywana.

Wielozadaniowy ciągnik i różne maszyny robocze

Dużą zaletą odpowiednio dobranego ciągnika jest możliwość wykorzystania go do wielu różnych prac. Ten sam ciągnik może współpracować między innymi z przyczepą leśną do zrywki drewna, wiertnicą do przygotowania miejsc sadzenia, a także maszynami przeznaczonymi do pielęgnacji upraw. Takie podejście pozwala lepiej wykorzystać posiadany sprzęt i ograniczyć konieczność inwestowania w maszyny przeznaczone wyłącznie do jednego rodzaju pracy, takie jak forwarder.

Na co zwrócić uwagę przed zakupem maszyny?

Wybierając maszyny do pielęgnacji upraw leśnych, warto zwrócić uwagę przede wszystkim na:

1. Rodzaj roślinności – inne rozwiązanie może być potrzebne do chwastów zdrewniałych, a inne do traw i chwastów zielnych.
2. Rozstaw rzędów – maszyna musi być dopasowana do stosowanej więźby. Kompania Leśna produkuje na zamówienie ugniatacze "Koala" dopasowane do konkretnych potrzeb.
3. Szerokość roboczą – powinna umożliwiać efektywną pracę bez ryzyka uszkadzania sadzonek. Brona talerzowa "Cobra" produkcji Kompanii Leśnej pozwala na płynną regulację szerokości roboczej w zakresie od 1,3 do 2,3 m.
4. Warunki terenowe – nierówności, kamienie i przeszkody wpływają na sposób pracy.
5. Konstrukcję maszyny – proste rozwiązania mogą ułatwiać obsługę i serwis.
6. Możliwość regulacji – regulowana szerokość lub obciążenie pozwalają lepiej dopasować maszynę do warunków.
7. Współpracę z posiadanym ciągnikiem – ważne są między innymi masa maszyny, układ zawieszenia i możliwości ciągnika.

Jaka jest wydajność maszyn do pielęgnacji upraw na hektar?

Ciągnik z maszynami do pielęgnacji upraw pracuje z prędkością od 2,5 do 3 km/h, w zależności od więźby, jaką stosują nadleśnictwa. Jeżeli mamy więźbę 1,40 m to jest około 7 km pasów na hektar uprawy leśnej. Jeżeli mamy więźbę 1,60 m, to jest 6 km a w przypadku więźby 1,70 m,  stosowanej w niektórych nadleśnictwach, jeszcze mniej. Żeby obliczyć dokładny czas potrzebny na odchwaszczenie jednego hektara uprawy należy podzielić wynikającą z więźby długość pasów na hektar przez prędkość ciągnika wynoszącą od 2,5 do 3 km/h. Przeciętnie zagospodarowanie 1 ha uprawy leśnej zajmuje około 2-3 godziny.

Mechanizacja jako sposób na ograniczenie pracochłonności

Pielęgnacja upraw leśnych jest zadaniem sezonowym, wykonywanym w stosunkowo krótkim okresie. W zależności od warunków pogodowych zakres koniecznych prac może być bardzo duży.

Jednocześnie dostępność pracowników sezonowych może być ograniczona. Z tego względu inwestycja w odpowiedni sprzęt może być sposobem na zwiększenie wydajności i lepsze wykorzystanie dostępnej kadry.

Nie chodzi przy tym wyłącznie o zastąpienie pracy człowieka. Największą wartością może być połączenie pracy maszyny z pracą operatora i pracowników wykonujących końcową pielęgnację wokół sadzonek.

Podsumowanie

Maszyny do pielęgnacji upraw leśnych mogą znacząco usprawnić mechaniczne zwalczanie roślinności konkurencyjnej i ograniczyć pracochłonność pielęgnacji.

Brona talerzowa "Cobra" jest rozwiązaniem przeznaczonym przede wszystkim do pracy z roślinnością, która ma tendencję do drewnienia. Ugniatacz "Koala" wykorzystuje natomiast mechaniczne ugniatanie i może być stosowany do ograniczania chwastów zielnych w międzyrzędziach.

Dobór odpowiedniej maszyny powinien zawsze uwzględniać rodzaj roślinności, rozstaw rzędów, warunki terenowe i możliwości posiadanego ciągnika.

Dobrze dobrana mechanizacja nie musi całkowicie zastępować człowieka. Jej zadaniem może być przede wszystkim wykonanie najbardziej pracochłonnej części zabiegu i pozostawienie pracownikowi precyzyjnej pielęgnacji wokół sadzonek.

Jeżeli szukasz rozwiązania, które pozwoli usprawnić pielęgnację upraw leśnych, warto przeanalizować dostępne maszyny pod kątem warunków występujących na konkretnych powierzchniach.

Najczęściej zadawane pytania

Jakie maszyny stosuje się do pielęgnacji upraw leśnych?

Do mechanicznej pielęgnacji upraw leśnych można wykorzystywać różnego rodzaju maszyny, w tym brony talerzowe oraz ugniatacze przeznaczone do pracy w międzyrzędziach. Dobór sprzętu zależy przede wszystkim od rodzaju roślinności i warunków na powierzchni.

Do czego służy brona talerzowa w uprawach leśnych?

Brona talerzowa służy do mechanicznego niszczenia roślinności w międzyrzędziach. Może być szczególnie przydatna w przypadku chwastów i roślin, które drewnieją.

Do czego służy ugniatacz Koala?

Ugniatacz Koala jest przeznaczony do mechanicznego ugniatania roślinności, przede wszystkim chwastów zielnych występujących w międzyrzędziach młodych upraw. Ugnieciona trawa nie odrasta i ogranicza koszty wykaszania upraw.

Czy maszyny mogą całkowicie zastąpić pracę ręczną?

Nie zawsze. W wielu przypadkach po przejeździe maszyny konieczna jest ręczna pielęgnacja bezpośrednio wokół sadzonek oraz w miejscach, do których maszyna nie może bezpiecznie dotrzeć.

Jak wybrać maszynę do pielęgnacji upraw?

Najważniejsze są rodzaj roślinności, rozstaw rzędów, szerokość robocza, warunki terenowe oraz możliwości ciągnika. Warto również uwzględnić prostotę konstrukcji i łatwość obsługi serwisowej.

Czy mechaniczna pielęgnacja upraw leśnych zwiększa wydajność?

Tak. Odpowiednio dobrana maszyna może przejąć znaczną część prac wykonywanych wcześniej ręcznie. Rzeczywista oszczędność czasu zależy jednak od warunków terenowych, rodzaju roślinności i konieczności późniejszej pielęgnacji ręcznej.

Czy lepsza jest brona czy ugniatacz?

Brona nadaje się nam lepiej do pielęgnacji upraw leśnych, które są zachwaszczone czeremchą, jeżyną, czyli gatunkami, które drewnieją. - Jeżeli mamy trawę, trzcinnik, czyli rośliny zielne, wtedy wybieram do pielęgnacji upraw leśnych ugniatacz - tłumaczy Włodzimierz Samsel. - Ugniatacz ponadto sprawdza się dobrze w uprawach, gdzie posadzono dęba, który jak wiadomo lubi rosnąć pod osłoną boczną.

==

PRZYDATNE LINKI:

Części zamienne: https://sklep.kompanialesna.pl/

Przyczepy i żurawie Palms: https://palms-polska.pl/

Przyczepy i żurawie Farmi: https://farmiforest.pl/

Przyczepy i żurawie Kronos: https://kronospolska.pl/

Maszyny komunalne Terex: https://green-tec.com.pl/

Rębaki Timberwolf: https://timberwolf-pl.com/

Piece na zrębkę i rębaki Heizomat: https://heizomatpolska.pl/

Osłony ochronne ciągników leśnych: https://forest-tractor.com/

Produkcja własna Kompanii: https://kompania.tech/